{"id":15170,"date":"2026-02-01T09:54:59","date_gmt":"2026-02-01T09:54:59","guid":{"rendered":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/educational-resources-answers\/ki-pi-gwo-fakte-risk-pou-kanse\/"},"modified":"2026-09-02T01:39:12","modified_gmt":"2026-09-02T01:39:12","slug":"ki-pi-gwo-fakte-risk-pou-kanse","status":"publish","type":"edu_answers","link":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/educational-resources-answers\/ki-pi-gwo-fakte-risk-pou-kanse\/","title":{"rendered":"Ki pi gwo fakt\u00e8 risk pou kans\u00e8?"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Risk ou genyen pou kans\u00e8 a det\u00e8mine pa yon kantite fakt\u00e8 diferan, k\u00e8k ladan yo ou ka kontwole yo epi gen l\u00f2t, tankou laj oswa jenetik, ou pa ka kontwole yo.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Si ou vle eksplore fakt\u00e8 sa yo pi an pwofond\u00e8, <a href=\"https:\/\/www.wcrf.org\/preventing-cancer\/topics\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Fon Mondyal pou Rech\u00e8ch sou Kans\u00e8 a<\/a> ak <a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/causes-prevention\/risk\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Enstiti Nasyonal Kans\u00e8<\/a> nan Enstiti Nasyonal Sante a se bon kote pou k\u00f2manse.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00e8k nan fakt\u00e8 risk ki pi komen pou kans\u00e8 yo se:<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Fakt\u00e8 ki gen rap\u00f2 ak f\u00f2m lavi<\/strong><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-fimen ak l\u00f2t kalite itilizasyon tabak, ak ekspozisyon a lafimen pasif (ke yo rele tou fimen pasif);<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-pwa depase;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Redyasyon UV ki soti nan sol\u00e8y la, oubyen sous atifisy\u00e8l tankou lanp sol\u00e8y oubyen kabann bwonzaj;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-nenp\u00f2t kantite nenp\u00f2t kalite konsomasyon alk\u00f2l;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-yon abondans vyann wouj ak nenp\u00f2t kantite vyann trete;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-manje ki trete anpil, tankou manje ki gen yon lis engredyan ki long epi ki dire lontan;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-yon vi sedant\u00e8;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-travay lannwit (pout\u00e8t asosyasyon li av\u00e8k tw\u00f2p pwa ak obezite).<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ekspozisyon a bagay ki lak\u00f2z kans\u00e8<\/strong><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-ekspozisyon radyasyon (radyasyon natir\u00e8l ki soti nan radon, oswa radyasyon medikal tankou radyon X);  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-ekspozisyon anviw\u00f2nman an, tankou polisyon l\u00e8 a;<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-ekspozisyon okipasyon\u00e8l, tankou atrav\u00e8 pestisid; epi<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-ekspozisyon a yon kanseroj\u00e8n, tankou <a href=\"https:\/\/www.cancer.gov\/about-cancer\/causes-prevention\/risk\/substances\/formaldehyde\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">f\u00f2maldeyid<\/a> .<\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Laj, orijin familyal ak kondisyon medikal<\/strong> <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Laj, orijin familyal, ak kondisyon medikal kapab ogmante risk ou genyen pou kans\u00e8 tou.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Risk ou genyen pou kans\u00e8 ogmante natir\u00e8lman pandan w ap vyeyi. Yon istwa kans\u00e8 nan fanmi w ogmante risk ou genyen pou kans\u00e8, menm jan ak j\u00e8n espesifik (tankou lef\u00e8t ke w f\u00e8t ak j\u00e8n ki lak\u00f2z <a href=\"https:\/\/www.cancer.org\/cancer\/risk-prevention\/genetics\/family-cancer-syndromes\/lynch-syndrome.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sendw\u00f2m Lynch la<\/a> ). Enflamasyon kwonik, enfeksyon (tankou epatit, HPV, VIH, ak H pylori), ak yon sist\u00e8m iminit\u00e8 ki febli ka ogmante risk ou genyen pou kans\u00e8. S\u00e8vi ak terapi ranplasman \u00f2m\u00f2n ak kontrasepsyon ki baze sou \u00f2m\u00f2n ka ogmante risk ou genyen pou s\u00e8ten kalite kans\u00e8.     <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.aicr.org\/cancer-survival\/cancer-type\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Enstiti Ameriken pou Rech\u00e8ch sou Kans\u00e8 (AICR)<\/a> la ka ede w aprann plis bagay sou kalite kans\u00e8 ki pi komen yo av\u00e8k yon rezime jeneral. Ou ap jwenn tou yon lyen pou yon rap\u00f2 ki pi detaye, ak yon ti lis fakt\u00e8 risk pou maladi a. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/www.iarc.who.int\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ajans Ent\u00e8nasyonal pou Rech\u00e8ch sou Kans\u00e8<\/a> (IACR), yon ajans <a href=\"https:\/\/www.who.int\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00d2ganizasyon Mondyal Lasante<\/a> , det\u00e8mine si fakt\u00e8 nan anviw\u00f2nman an, konpoze yo, eleman nitritif yo, okipasyon yo, ak l\u00f2t ekspozisyon yo gen chans pou lak\u00f2z kans\u00e8. Yo divize ekspozisyon potansy\u00e8l ki lak\u00f2z kans\u00e8 an gwoupman ki baze sou f\u00f2s pr\u00e8v syantifik yo. Pou plis enf\u00f2masyon, vizite <a href=\"https:\/\/monographs.iarc.who.int\/agents-classified-by-the-iarc\/#:~:text=Agents%20Classified%20by%20the%20IARC,of%20Carcinogenic%20Hazards%20to%20Humans\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">paj Klasifikasyon<\/a> yo sou sitw\u00e8b IACR la oswa paj nou an sou sij\u00e8 sa a.  <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ou vle evalye risk ou genyen pou kans\u00e8?  <\/strong><\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pale ak dokt\u00e8 swen prensipal ou a oswa yon l\u00f2t pwofesyon\u00e8l swen sante sou istwa familyal ou, istwa medikal ou, f\u00f2m ou ap viv, ak pwobl\u00e8m sante ou kounye a pou evalye risk ou epi diskite sou fason pou diminye risk ou. Pran <a href=\"https:\/\/www.cancer.org\/cancer\/risk-prevention\/cancer-risk-360.html#terms\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">egzamen ACS CancerRisk 360<\/a> Sosyete Ameriken Kans\u00e8 a davans ka ede ou prepare k\u00e8k kesyon pou poze dokt\u00e8 ou. <\/p>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Gade ti videyo sa a ki soti nan Enstiti Nasyonal Kans\u00e8 a sou risk kans\u00e8.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Risk Factors for Cancer | Did You Know?\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/XSTabmQhAOc?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br\/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Risk ou genyen pou kans\u00e8 a det\u00e8mine pa yon kantite fakt\u00e8 diferan, k\u00e8k ladan yo ou ka kontwole yo epi gen l\u00f2t, tankou laj oswa jenetik, ou pa ka kontwole yo. Si ou vle eksplore fakt\u00e8 sa yo pi an pwofond\u00e8, Fon Mondyal pou Rech\u00e8ch sou Kans\u00e8 a ak Enstiti Nasyonal Kans\u00e8 nan Enstiti Nasyonal&hellip;<\/p>\n","protected":false},"featured_media":15171,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false},"educational_answer_category":[722],"educational_answer_tag":[],"class_list":["post-15170","edu_answers","type-edu_answers","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","educational_answer_category-risk"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/edu_answers\/15170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/edu_answers"}],"about":[{"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/types\/edu_answers"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"educational_answer_category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/educational_answer_category?post=15170"},{"taxonomy":"educational_answer_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cancerfactfinder.org\/ht\/wp-json\/wp\/v2\/educational_answer_tag?post=15170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}